Το αθέατο σχολείο

Το σχολείο, ως οργανισμός (συγκροτημένη υπηρεσία), παράγει έργο. Όλοι εμείς (εκπαιδευτικοί, μαθητές, γονείς, δημοτικοί άρχοντες και υπάλληλοι, υπουργούντες / αξιωματούχοι της Παιδείας) απολαμβάνουμε το σχολικό έργο εξακολουθητικά. Σιγά, σιγά μαθαίνουμε τι σόι "χαρακτήρα" έχει αυτό το δημόσιο ελληνικό σχολείο.

Από την άλλη, εμείς οι ίδιοι - ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί και μαθητές - είμαστε το καθημερινό πλήρωμα αυτού του οργανισμού. Μήπως τελικά είμαστε εμείς που χτίζουμε και χρωματίζουμε τον χαρακτήρα του σχολείου;

Αν ναι, τότε τα όποια επίμονα ψεγάδια στην προσωπικότητα της σχολικής μονάδας οφείλονται σε  ανθρωπίνως ανυπέρβλητα εμπόδια ή σε αντίστοιχα ελαττώματα του δικού μας χαρακτήρα, σε ιδιοτροπίες του δικού μας επαγγελματικού ή μαθητικού βίου.

Εξαιρούμε από την κουβέντα μας - για το υπόλοιπο της ανάρτησης - τους μαθητές και τα λοιπά μέλη του στενού η ευρύτερου σχολικού χώρου. Μιλούμε για εμάς τους λειτουργούς της εκπαίδευσης.

Εμείς λοιπόν, τί είδους ελαττώματα κουβαλάμε στον κοινό επαγγελματικό μας χώρο; Πως σχετίζονται αυτά με τον "δύστροπο" σχολικό χαρακτήρα; Ποια είναι τελικά αυτά τα προβλήματα; Μπορούμε έξυπνα κι αθόρυβα να τα λύσουμε ή να συμβάλουμε στη λύση τους;

Καλό είναι ο λόγος, κι η γραφή μας περισσότερο, να μην ερεθίζει αλλά να στοχεύει στην προκοπή μας. Άρα δε θα ψυχογραφήσουμε τον Έλληνα εκπαιδευτικό, απλά θα εξετάσουμε τον χαρακτήρα του σχολείου μας, θα διαγνώσουμε τα προβλήματά του και θα προτείνουμε θεραπεία.

Αν η θεραπευτική αγωγή διορθωθεί (λίγο ή πολύ), εφαρμοστεί (όχι λίγο αλλά πολύ) και αποδώσει τότε απλά θα έχουμε όλοι βοηθήσει το σχολειό μας να "εξαγιάσει" τον χαρακτήρα του. Τί υποδηλώνει μια τέτοια αίσια κατάληξη; Ότι όλοι εμείς οι εκπαιδευτικοί αντιπαλέψαμε νικηφόρα τον κακό μας εαυτό. Αθόρυβα και εντατικά, δίχως να σπάσουμε το ραγισμένο καλάμι ή να σβήσουμε το λυχνάρι που κάπνιζε, ευγενικά, συνεσταλμένα δουλέψαμε, μονιάσαμε, πετύχαμε...

Ας μη μακρύνει ο καιρός που η προσδοκία τούτη θα αληθέψει!

Όσο για το εθνικό μας παράπονο (αυτό που σβήνει τα όνειρά μας και επιδεινώνει την επαγγελματική μας αγκύλωση) ας το ρίξουμε στην κάλπη! μόνο εκεί θα πιάσει τόπο, πουθενά αλλού! Ας δουλέψουμε τώρα διπλά και τρίδιπλα με το βλέμμα στραμένο στην πατρίδα Ελλάδα μας.

Στην ανάρτηση "Το αθέατο σχολείο" δε θα εστιάσουμε σε κλασικά εκπαιδευτικά προβλήματα αλλά σε διαρθρωτικά / λειτουργικά (δυσδιάκριτα για τον μαθητή και τον γονιό). Αυτά τα αθέατα προβλήματα είναι βαρίδια στο έργο της κατ' εξοχήν εκπαίδευσης.

Απουσία περιγραφής εξωδιδακτικών εργασιών

Η απουσία καταγραφής του τρόπου διεκπεραίωσης εξωδιδακτικών εργασιών (μητρώο, πρωτόκολλο, ευθύνη τμήματος κ.λπ.) δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα:

• η γνώση μεταδίδεται δύσκολα κατά την αλλαγή ανάθεσης μιας εξωδιδακτικής εργασίας
• ο υπεύθυνος εξωδιδακτικής εργασίας είναι δυσαναπλήρωτος
• Ο σύλλογος εκτιμά επισφαλώς το βαθμό δυσκολίας κάθε εξωδιδακτικής εργασίας (απαιτούμενος χρόνος, πολυπλοκότητα κ.λπ.) και πιθανώς επιβαρύνει συστηματικά συναδέλφους εκπαιδευτικούς
• τα σημεία τομής εξωδιδακτικών εργασιών παραμένουν άγνωστα (ή μερικώς γνωστά) με αποτέλεσμα την αφιέρωση πολλών εργατοωρών (διαφορετικών εκπαιδευτικών) για διεκπεραίωση της ίδιας ακριβώς εργασίας
• η όποια αβελτηρία της διαδικασίας παραμένει ανεπίγνωστη διότι οι κανόνες παραμένουν σε ισχύ άκριτα (είναι δύσκολο να αλλάξεις κάτι που υπολειτουργεί αν αυτό το κάτι δεν καταγραφεί)

Η συγγραφή αναλυτικών εγχειριδίων / βοηθημάτων για κάθε εξωδιδακτική εργασία δίνει λύση στα προαναφερθέντα προβλήματα. Επιπλέον

• αποτελεί πολύτιμο υλικό για μελλοντική μελέτη μηχανογράφησης της σχολικής μονάδας

Η δομή και η αισθητική του κάθε εγχειριδίου / βοηθήματος μπορεί να βασιστεί σε υπόδειγμα, διευκολύνοντας την ομάδα εκπόνησης των εγχειριδίων / βοηθημάτων να καταλήξει σε ομοιογενές και κατά συνέπεια χρηστικό αποτέλεσμα.

Ελλειμματική μηχανογράφηση και μηχανογραφική υποστήριξη

Η σχολική μονάδα επιβαρύνεται όλο και περισσότερο με εργασίες που προϋποθέτουν χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για δύο λόγους κατα βάση:

• την ηλεκτρονική διεπαφή επιβάλλει η προϊσταμένη αρχή (διεύθυνση / υπουργείο) μέσα από καθιερωμένες πρακτικές ηλεκτρονικής συνεργασίας
• την ηλεκτρονική διεπαφή επιθυμούν οι εκπαιδευτικοί του συλλόγου διδασκόντων αντιλαμβανόμενοι τα πολλαπλά οφέλη από την μετάβαση σε μηχανογραφημένη σχολική μονάδα

Σε μια πρώτη ματιά το νεο-τεχνολικό σύγχρονο ελληνικό σχολείο πάσχει στα εξής:

• οι πρακτικές μηχανογράφησης είναι συνήθως πρόχειρες, πολλές και διαφορετικές, πυροσβεστικές, μη αναβαθμίσιμες και παρωχημένες
• το εξειδικευμένο προσωπικό με αμιγές εργασιακό αντικείμενο την μηχανογράφηση είναι ανύπαρκτο
• οι μελέτες που θα μπορούσαν να αναδείξουν ατέλειες στον παραδοσιακό τρόπο δουλειάς δεν υπάρχουν άρα και το μηχανογραφικό υποκατάστατο παραμένει δέσμιο ενός κακού προηγούμενου συστήματος
• Οι υπηρεσιακοί εταίροι της σχολικής μονάδας (διεύθυνση Β'βάθμιας, υπουργείο) αγνοούν τη δυναμικότητα των διαδικτυακών εφαρμογών που αντλούν από κοινή βάση δεδομένων (π.χ. survey, eSchool κ.λπ.). Έτσι αντί να "εκτελέσουν" ερωτήματα στην όποια κεντρική βάση του Data Center αναλίσκονται σε πισωγύρισμα εξελόφυλλων αναπαράγοντας σε εβδομαδιαία βάση το ελληνικό μηχανογραφικό μοντέλο "Γολγοθάς" - για τα σχολεία αλλά φυσικά και για το υπαλληλικό τους προσωπικό
• Ο πληροφορικός αναλφαβητισμός ή η πληροφορική ημιμάθεια στερούν από το νήπιο  μηχανογράφηση την φυσιολογική του ανάπτυξη. Αυτό συμβαίνει είτε επειδή νικά η τεχνοφοβία είτε επειδή το όραμα είναι φτωχό (λείπει η εμπειρία / επιστημονική αντιμετώπιση)
• Η ανάπτυξη διαδικτυακών εφαρμογών (ή υβριδικών δικτυακών εφαρμογών ) τις οποίες προμηθεύει το Υπουργείο Παιδείας είναι συνήθως αποσπασματικές. Αρκεί μία πολυσυστατική, πολυχρηστική σε ενιαίο διαδικτυακό περιβάλλον
• Η "κρατική" επιλογή ανάπτυξης νέων εφαρμογών λογισμικού υποσκελίζει συστηματικά τη λύση προμήθειας εμπορικών, πλήρως παραμετρικών, οικονομικά προσιτών και δοκιμασμένων λύσεων εφαρμογών λογισμικού (π.χ. ERP ή Workflow συστήματα)
• ...

Η γενικευμένη νεο-τεχνολογική ασθένεια του σχολείου, όπως αποτυπώθηκε, παράγει δυσλειτουργίες  σε επίπεδο σχολικής μονάδας. Θα ασχοληθούμε μόνο με ό,τι αγγίζει τον εκπαιδευτικό άμεσα, διότι μπορεί κι αυτός με τη σειρά του να το αγγίξει και να το ομορφύνει. Το κείμενο θα λάβει μορφή προτάσεων και παροτρύνσεων.

•  Είναι βασική αρχή ο διαχωρισμός του γνωστικού αντικειμένου του μαθήματος "Πληροφορική" από την δεξιότητα του εκπαιδευτικού πληροφορικής να παράσχει μηχανογραφικές υπηρεσίες. Ας σημειωθεί ότι στην πλειονότητά τους οι εκπαιδευτικοί πληροφορικής δεν έχουν διδαχθεί (στο πρόγραμμα σπουδών τους) χειρισμό εφαρμογών αυτοματισμού γραφείου (MS Office, Open Office κ.λπ.). Με άλλα λόγια ας συνειδητοποιήσουμε οι εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων ότι η συγγραφή ενός εγγράφου στον Η/Υ είναι εργασία που μπορεί να διεκπεραιώσει το 100% του γυμνασιακού μαθητικού πληθυσμού. Πως είναι δυνατό εμείς οι διδάσκοντες να μην το μπορούμε;
• Η μηδαμινή μηχανογραφική αλλά και γραμματειακή υποστήριξη του δημόσιου σχολείου έχει ως αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό του πλήθους και της πολυπλοκότητας των εξωδιδακτικών εργασιών. Με πλήρη πεποίθηση ότι το πάρεργο υποβαθμίζει το έργο (την εκπαίδευση δηλαδή) είναι βασική προτεραιότητα του διευθυντή / συλλόγου η ισοκατανομή, κατά το δυνατό, κάθε μείζωνος ή ελάσσωνος εργασίας με ή χωρίς Η/Υ
• Μια λελογισμένη ή μανιώδης ενασχόληση του εκπαιδευτικού Πληροφορικής με θέματα μηχανογραφικής υποστήριξης συστημάτων είναι το ελάχιστο που μπορεί να προσφέρει στο σχολείο που αγαπά.
• Στο κομμάτι των καθημερινών, τετριμμένων εργασιών Η/Υ τα εσωτερικά σεμινάρια πάνω σε πραγματικά σενάρια είναι πρόσφορη λύση για την απόκτηση δεξιοτήτων. Το θέμα είναι όλοι ανεξαιρέτως οι συνάδελφοι εκπαιδευτικοί να θελήσουν να εμπλακούν σε εκμάθηση στοιχειώδους χρήσης Η/Υ. Η στοιχειώδης χρήση μεταφράζεται χοντρικά σε:
  
  εντοπίζω ψηφιακό αρχείο στο αποθηκευτικό μέσο του Η/Υ
  
  αντιγράφω / μετακινώ / μετονομάζω / εκτυπώνω ψηφιακό αρχείο
  
  πληκτρολογώ κείμενο, εισάγω εικόνα / πίνακα στο ψηφιακό αρχείο
  
  αποθηκεύω ψηφιακό αρχείο στο αποθηκευτικό μέσο του Η/Υ
  
  αναζητώ πληροφορίες στο διαδίκτυο / μεταφέρω τις πληροφορίες στον προσωπικό μου Η/Υ
  
  

• μια οποιαδήποτε εργασία προϋποθέτει και χρήση Η/Υ είναι άκρως αντιπαραγωγικό να σπάει και να συνανατίθεται με βάση τον περιορισμό "Δεν γνωρίζω από Η/Υ"
• αν ο εκπαιδευτικός Πληροφορικής καλείται να παίξει το ρόλο καταλύτη για την ενσωμάτωση ΤΠΕ (όχι στην διδακτική - δεν εξετάζεται στην ανάρτηση το θέμα) στη διοίκηση και λειτουργία της υπηρεσίας "σχολική μονάδα" ας το αποδεχτεί... επειδή όμως η μοναχική πορεία βαίνει συνήθως επιβραδυνόμενη είναι καλό στην ομάδα εκπαιδευτών εσωτερικών σεμιναρίων να συμπεριληφθούν όσοι δύνανται - ανεξαρτήτως ειδικότητας
• Ο εκπαιδευτικός πληροφορικής, με τη σύμφωνη γνώμη του συλλόγου, και την επικουρία του τεχνικού τμήματος ΚΕ.ΠΛΗ.ΝΕ.Τ., του τεχνικού συμβούλου του Υπουργείου Παιδείας, φορέων πληροφορικής στην εκπαίδευση, εταιριών προμήθειας εμπορικού λογισμικού / λύσεων μηχανογράφησης, σχολικής επιτροπής κ.λπ. μπορεί να αναλάβει (τροποντινά) το βαρύ έργο μελέτης μηχανογράφησης της σχολικής μονάδας. Φυσικά όχι μόνος του αλλά με παρέα και σε βάθος χρόνου!
• Ο εκπαιδευτικός πληροφορικής μπορεί να σχεδιάσει, να προτείνει και να υλοποιήσει ένα στοιχειώδες μηχανογραφικό σύστημα με βάση:
  
  το υφιστάμενο υλικό, λογισμικό και δικτυακή υποδομή
  
  τις ευκαιρίες αναβάθμισης των παραπάνω πόρων με μικρό ή καθόλου κόστος (π.χ. ελεύθερο  λογισμικό / λογισμικό ανοιχτού κώδικα)
  
  τις γνώσεις του και την δυνητική βοήθεια από το τεχνικό τμήμα ΚΕ.ΠΛΗ.ΝΕ.Τ. και τους συναδέλφους του
  
  το υλικό παράγωγο της δράσης "καταγραφή εξωδιδακτικών εργασιών"
• Ένα πρώτο υπόδειγμα σχήματος (στοιχειωδώς φιλόδοξο) μηχανογραφικής μετάλλαξης του σχολείου είναι το ακόλουθο:
  
  ηλεκτρονικό πρωτόκολλο: α) αναζήτηση, εγκατάσταση και δοκιμή της βέλτιστης εφαρμογής λογισμικού (π.χ. ενότητα του eSchool, ΕΛ/ΛΑΚ λογισμικό διαδικτυακό / τοπικό) β) εκπαίδευση σε χειρισμό του λογισμικού ει δυνατόν όλων των συναδέλφων γ) αλλαγή του καθεστώτος ανάθεσης σε έναν εκπαιδευτικό της εξωδιδακτικής εργασίας "πρωτόκολλο". Το πρωτόκολλο μπορεί να ειδωθεί ως γνώρισμα κάθε άλλης εξωδιδακτικής εργασίας και όχι σαν αυτόνομη οντότητα
  
  ηλεκτρονική αρχειοθέτηση εγγράφων: α) αναζήτηση, εγκατάσταση και δοκιμή της βέλτιστης εφαρμογής λογισμικού (ΕΛ/ΛΑΚ) β) εναλλακτικά, χρήση των βασικών ευκολιών του ΛΣ Windows (κοινός χώρος αποθήκευσης σε έναν Η/Υ, λογική κατάτμηση του χώρου σε κατηγορίες / υποκατηγορίες, δεικτοδότηση του χώρου (με συντόμευση) από την επιφάνεια εργασίας όλων των Η/Υ για εύκολη πρόσβαση σε αυτόν, δημιουργία υποδειγμάτων ψηφιακών αρχείων για τα πάντα (π.χ. διαβιβαστικό, υπηρεσιακό σημείωμα κ.λπ.), αυτόματη προστασία των δικτυακών υποδειγμάτων από εκ παραδρομής διαγραφή / αλλοίωση (ορισμός δικαιωμάτων ανάγνωσης / αντιγραφής μόνο), κώδικας ονοματοδοσίας αρχείων (π.χ. ημερομηνία / αριθμ. πρωτοκόλλου / θέμα κ.λπ.), εφεδρικά αντίγραφα (π.χ. μια φορά τη βδομάδα)
  
  ηλεκτρονική αποθήκη χρήσιμων θεμάτων: α) δημιουργία πακέτου σελιδοδεικτών (διευθύνσεις διαδικτύου) σε συγκεκριμένα νομοθετικά / μισθοδοτικά / διοικητικά / συνταξιοδοτικά ή άλλα θέματα β) προμήθεια λογισμικού εκπαιδευτικών κανονισμών (με δυνατότητα διαδικτυακής επικαιροποίησης)
  
  δικτυακός τόπος (site) ή ιστολόγιο (blog) σχολικής μονάδας: α) δωρεάν υπηρεσία προσφερόμενη από το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, χρήζει ενεργοποίησης / παραμετροποίησης / αρχικής διαμόρφωσης β) υλικό για ανάρτηση (σε ψηφιακή μορφή) προερχόμενο από όλους τους εκπαιδευτικούς γ) ενδεικτικά προβαλλόμενα θέματα: στοιχεία επικοινωνίας σχολικής μονάδας, υλικό από σχολικές γιορτές / δραστηριότητες, ωρολόγιο πρόγραμμα σχολείου, ώρες που δέχονται οι εκπαιδευτικοί τους γονείς, καταγραφή δικαιολογητικών για διεκπεραίωση εργασιών στη σχολική μονάδα (π.χ. ο κηδεμόνας οφείλει να φέρει Δελτίο Αστ. Ταυτότητας για δικαιολόγηση απουσιών) δ) προβολή της δικτυακής μας παρουσίας σε μαθητές και γονείς (διευκόλυνση στη σχέση με τη δημόσια διοίκηση - σχολείο)
  

Όλα τα πολλά προηγούμενα γράφτηκαν ως υπόμνηση για τον γράφοντα και ως εφαλτήριο δραστικών αλλαγών για τον όποιο ενδιαφερόμενο διευθυντή και σύλλογο διδασκόντων.
Μια τελευταία πρόταση: ίσως το μάθημα διερευνητικές εργασίες της Α΄τάξης ΓΕΛ θα έπρεπε να διδαχθεί πρωτίστως σε εμάς τους έλληνες εκπαιδευτικούς. Κι αυτό διότι στο μάθημα "Διερευνητικές Εργασίες" παράπλευρος (αλλά ουσιαστικότατος) στόχος είναι να μαθητεύσουν τα παιδιά μας στο να συνεργάζονται επίμονα και απροσωπόληπτα. Άραγε ποιος άξιος εξ' ημών να τα διδάξει;